Nu Makana uit Hawaii optreedt op het Tong Tong Festival 2011, vertellen we meer over rol van hawaiian in de Indische cultuur. In Indische kringen zijn hawaiian muziek en dans van oudsher zeer geliefd. Nederlands-Indië stond bekend om de kwaliteit van haar hawaiian gitaristen, die zich volgens muziekhistorici tot de top van de wereld mochten rekenen. De liefde voor hawaiian waaide in het begin van de 20e eeuw over naar Nederland, dat aldus een lange traditie heeft op het gebied van hawaiian. Lees hier bijvoorbeeld een interview met Poppy Apontoweil die met haar twee zussen furore maakte met de Honolulu Queens. Nog steeds zijn er veel dans- en muziekgroepen in Nederland actief, zoals Maeva, Hawaiian Fantasy, Hawaiian Treasure en Mai’ana. Ze horen tot de beste van Europa.
Hawaiian op de Tong Tong Fair (Pasar Malam Besar/Pasar Malam Tong-Tong)
De Tong Tong Fair (voorheen Pasar Malam Besar/Pasar Malam Tong Tong) in Den Haag heeft een lange traditie op het gebied van hawaiian muziek en dans. Al sinds de vroegste edities wordt hawaiian geprogrammeerd. Zo trad in 1964 de legendarische steelgitarist George de Fretes met zijn Royal Hawaiian Minstrels op de Indische manifestatie op. In de jaren ’90 trad zijn broer Peter de Fretes regelmatig op met de Royal Hawaiian Minstrels en met Suara Istana (als ze krontjong speelden). Kijk hier naar een optreden van Peter de Fretes (steel-gitaar) op de Pasar Malam Besar (nu: Tong Tong Fair) in 1995.
Keola Beamer
De Hawaiiaan Keola Beamer trad in 2002, 2004 en 2005 op het Tong Tong Festival op. Hij is een van de bekendste slack-key-gitaristen van Hawaii.In 2004 vertelde hij aan De Sobat, hoe gitarist Pieter Gaspersz hem in de kleedkamer van het Bintang-Theater opzocht. “Hij wilde een lied voor mij spelen en had zijn gitaar ge-tuned in ‘Keola’s Way’, zoals mijn tuning in Hawaii wordt genoemd. Ik was geëmotioneerd. Ik realiseerde mij dat ‘art crosses oceans’. Soms vraag je je af: waarom doe ik dit? En dan gaat de deur open en staat er een muzikant voor je die iets voor jou wil spelen! Dat vind ik heel bijzonder.” In 2005 maakte Keola Beamer een prachtige cross-over met gamelanmuziek, een samenwerking met Renadi Santoso.
Zijn vrouw Moanalani gaf danslessen is de Bengkel. Zij begon al op vierjarige leeftijd met dansles bij de beroemde Kumu Hula (hula-meester) Johnny Hokoana. Moana begeleidde Hawaiiaanse sterren als George Paoa, Jessie Nakooka, The Ohana Revue, Nephi Hanneman en natuurlijk Keola Beamer. In een interview met ‘De Sobat’, een magazine van Stichting Tong Tong, noemde Moana hula-dans “physical storytelling”.
Bob Brozman
Bob Brozman was in 2005, 2008 en 2009 te gast op het Tong Tong Festival. typeert zichzelf als gitaarantropoloog. Hij studeerde etnomusicologie in Washington en verdiepte zich in de oorsprong van de Delta Blues. Brozmans eerste samenwerking was met de Hawaiiaanse Tan Moe Family, een collectief dat gedurende een muzikaal leven van zestig jaar live-optredens met plaatopnamen afwisselde. In 1989 leerde Brozman de muzikanten kennen, hetgeen resulteerde in nieuwe opnames van uit 1929 daterende muziek. Brozman beet zich stevig vast in het genre en zou later ook samenwerken met de Hawaiiaanse slack-key-gitarist Cyril Pahinui, zoon van Gabby Pahinui. Op de cd ‘Four hands hot and sweet’ staat onder meer Hawaiiaanse gitaarmuziek uit de jaren twintig van de vorige eeuw. Brozman maakte ook een cd met Ledward Kaapana waarop de hawaiian slack key (ki ho’alu) en de hawaiian steelguitar (kika kila) de degens kruisen. Lees hier een verslag van een interview dat Tanneke de Groot met Bob Brozman maakte in het Bibit-Theater.
Verder lezen?
In dit interview met Poppy Apontoweil van de beroemde Honolulu Queens leer je meer over hawaiian cultuur in Den Haag, voor de Tweede Wereldoorlog.
Lees meer over hawaiian in Nederland in het boek Haring & Hawaii, Hawaiianmuziek in Nederland (1925-1992) van Lutgard Mutsaers (1992). Het boek is alleen nog tweedehands verkrijgbaar.
